قوم احمد بیگ در شمال مرکز ولایت دایکندی افغا نستان .

 چرا قوم احمد بیک  :

مناطق وسیع است در شمال مرکز ولایت دایکندی و این ساحه در زمان قدیم در قید مالکیت وتام الا ختیار یک نفر بنام ( احمد بیک ) قرار داشت هر گا ه که (بیک در یک کار اقتدامیکرد بقیه مردم که از اجاره کاران ، نیمه کاران ، ودهقانان آن بود برای آنان بلا درنگ بدون تحلیل وبررسی واجب الاطاعه بود  .

واین شخص مذکور هفت پسر داشته که هریک آنهارا در یک قریه روان نموده وپسران وی از هر قوم که می آمدند طالب اجاره کاری ، نیمه کاری ودهقانی میکردند برایش میدادند که این مردم در مرور زمان با موافقه (بیک) صاحب ملکیت زمین شدند که ساحات این منطقه " شرقاً قریه پشوک هم مرز به ولسوالی اشتر لی و غرباً دهنی ولد هم مرز با منطقه وئیر منا از توابع ولسوالی خدیر وشمالاً در حدود (‌20 ) کلیو متر هم مرز با مناطق گورگه علیا وسفلی وپشتروق به مربوط ولسوالی خدیر و در حدود ( 15) کیلو متر هم مرز مشترک با مناطق میش ها وهژدی و لزیر" و از لحاظ اداری مربوط مرکز ولایت دایکندی قرار دارد که از آماری  سر شماری نفوس دفتر یو نما در سال 1385 در حدود 16000 نفر کارت وجد الشرایط رای دهی را با خود اختصاص داده که متشکل از قریجات عـــــــــمده مانندی ( پشوک ، قولقدیر ، بوکله ، اسکان و دایکزان ، جرف ، کتجیک ، شیش ها ، منایکی قول ،‌سیرک ، وسیوک شیبر میباشند و مردم این مناطق با غرور واز نظرشغلی  زراعت پیشه است . و در سال 1390 دارای 3 کلینیک صیحی و(8) باب مکتب لیسه و(4)باب متوسطه و(3)باب ابتدائیه ویک باب مدرسه دینی است که  در دوران جنگ ها وکشما کشهای داخلی  وتنظیمی بینی سالهای1375ـــــ 1383 شامل دو نفر قو مندان مشهور بنام ( غلام حسین ابرا هیمی وزوار علی صداقت و از طبقه روحانیت ( آقایان حیدر اخلاقی ،‌غلام حیدر احسانی ، وابراهیم مجاهدو سید حسینی  از شخصیت های برجسته این مناطق به شمار میرفت ).

شعر های غزل و...

 

بسم الله الرحمن الرحيم 

مايه اصل ونصب در گردش دوران زر است

متصل خون ميخورد شيخي كه صاحب نظر است

مرد اگر مفلس شود ؛مرغ بي بال پر است

 در صف ادنا شمارند گرچه او سكندر است

دود از شعله بالا رفت؛ عيب شعله نيست

جاي چشم را آبرو نگيرد گرچه او بالا تر است

ناكس از كس بالا نشيند عيب نيست

روي در يا خس گرفته زير دريا گوهر است

آهن فولاد از يك كوره مي آيد بيرون

آن يكي شمشير شاهان ديگرش نعل خر است

كره اسپ از فراست به تعقيب مادر ميرود

كره خر از خريت پيش پيش مادر است

شست وشاهد هردو دعوا گراي كنند

پس چرا انگشت كوچك لايق انگشتر است

لایحه وظایف ریاست مالی واداری

نوشته : از ابراهیم منتظری

 

لایحه وظایف ریاست مالی واداری

1- این لایحه مطابق به ریفورم اصلاحات خدمات ملکی غرض تفویض صلاحیت ها ومسولیت ها مامورین ومدیران ترتیب ووضع گردیده است.
2- ریاست اداری ومالی دربست فوق رتبه درچوکات تشکیل وزارت معارف فعالیت میکند.
3- هریک ازروسای ومدیران درراس به حیث رئیس ومدیرقراردارند.

وظایف رئیس:
. تطبیق پالیسی عمومی وزارت معارف مطابق قانون اساسی وقانون معارف.
. نظارت وکنترول ازتطبیق قانون ، مقررات ولوایح جمهوری اسلامی افغانستان.
. انکشاف وبهبود کیفیت وکمیت امورمالی واداری جهت تعلیم وتربیه عصری مطابق قانون اساسی وآگاه بودن خود رئیس ، معاونین ، مدیران ازپلان استراتیژیک ملی وپلان استراتیژیک معارف وآنرا در عمل پیاده کردن.
. ارایه گذارش به مقام وزارت ( وزیر، معینان ).
. تطبیق وعملی کردن اوامر مقام وزارت ( وزیر ، معینان ) مطایق قانون ومقررات.
. رهنمائی واشتراک عملی در ترتیب بودجه عادی وزارت.
. رهنمائی عملی درترتیب وساختارتشکیلاتی وزارت معارف مطابق ریفورم.
. ارایه بودجه وتشکیل ترتیب شده به مقام وزارت جهت تائید ومنظوری.
. دفاع ازبودجه وتشکیل ترتیب شده به وزارت مالیه وتشکیلات اداره امور.
. نظارت وکنترول از تقسیمات عادلانه تخصیصات با درنظرداشت تشکیل واحد های بودجه.
. نظارت وکنترول ازارسال به موقع تخصیصات.

مدیریت عمومی تحریرات:
ترتیب وطی مراحل فورمه های قرارداد اجبران ،ابلاغ هدایات رسمی مقام وزارت وریاست اداری به شعبات مربوطه ،کنترول حاضری مامورین واجیران ،راپورمعاشات کارمندان ریاست ،توحید راپورکارشعبات ریاست اداری و مالی بمقام وزارت.

مدیریت عمومی مالی:
مراقبت ازامورمالی ، تخصیصات ، تشکیل بودجوی ودفاع ازآن ، انتقال بست ها به اساس هدایت.

مدیریت تشکیل وبودجه :
ترتیب تشکیل وزارت پس ازمنظوری مقام ریاست دولت مطابق نیازمندی های مرکزوولایات ،تاسیس مکاتب ابتدائیه وارتقای آن به متوسطه وازمتوسطه به لیسه.

مدیریت توزیع :
تقسیم تخصیصات بواحد های دومی که ازجانب ریاست دولت وپارلمان تائید وتوسط وزارت مالیه اطلاع میگردد، فرستادن تخصیصات بعد از تجویز وزارت مالیه وثبت کامپیوتر شده باشد غرض ثبت به دفتر م 38 وم 20 به مدیریت دفتراداری.
مدیریت عمومی محاسبه نقدی:
اجرای معاشات وسایرامتیازات کارمندان اپرات مرکزومعارف شهرکابل طبق تعامل حسابی ،تطبیق اسناد معاشاتی مصارفاتی مکاتب وسایر موسسات تعلیمی.

مدیریت معاشات:
اجرای معاشات،امتیازات مرکزومکاتب شهرکابل ،حواله حقوق متقاعدین ، کرائیه ها تحسین وتقدیرنامه ها،تحسین وتقدیرنامه ها ، تطبیق تطبیق تشکیل سال جدید ریاست های مرکزی ومدیریت های مرکزی درمکاتب شهر کابل ونقل دفاتر سال 1384 به دفاتر سال 1385 .

مدیریت حوالجات :
کنترول وتطبیق حوالجات به احصائیه بصورت ماهوار ، اجرای معاشات و امتبازات معارف شهر کابل وحواله های مصارفاتی وتطبیق لوایح محاسباتی وارسال آ ن به ولایات.

مدیریت تحصیلی :
انتقال عایدات مالی ازمدارک اجرای شهادتنامه ها ، جوارکورسها ، کرایه دکاکین ،وسایر عواید به حساب دولت.

مدیریت عمومی دفتر داری:
ترتیب وثبت استحقاق های نقدی به فصول مربوطه و تطبیق آن به اسناد وزارت مالیه ، ترتیب راپورقاطیعه معارف ولایات وارسال آن به وزارت مالیه. ترتیب اسناد معاشات ، مصارفات ، ومجرائی ومعامله اسناد مذکوربه خرچ معتمدین.

مدیریت مصارفات :
اجرای سفرخرچ های داخلی ، خارجی ، قرارداد ها، خریداریها و  محسوبی اسناد آن و انتقال محصول مخابرات ، آب وبرق ، بحساب مربوطه.

مدیریت تصفیه :
تصفیه باقیات معتمدین و اشخاص ازسنوات ماضیه .

مدیریت تخصیصات :
ترتیب بودجه عادی ، تنظیم حسابات قطیعه ، صدورفورمهای ب 20 به ولایات.

مدیریت باقیات:
راپورقطیعه سالانه ولایات مرکز واحد های دومی به وزارت مالیه وتطبیق استاد محسوبی بوزارت مالیه.

مدیریت توحید راپور :
کنترول راپور مصارفاتی مرکز وواحد های دومی وانتقال پول باقیمانده وختم سال به دفتر م90.

مدیریت بخش معاش :
تصنیف فورمه های م41وم12 بیلانس وترتیب راپورهای ما هوار.
مدیریت فایلنگ :
ثبت اسناد معاشات ومصارفات مرکز ومعارف شهرکابل ، ارسال آن به وزارت مالیه ، حفظ اسناد معاشات ومصارفات درمخازن مربوطه .

مدیریت صندوق معلم :
توزیع قرضه برای معلمین ،رسیدگی ازجریان پول دورانی ، پلان تدابیری غرض تقویه بودجه صندوق معلم ، تنظیم استاد قرضه وتعقیب وصع طورماهوار.

مدیریت عمومی محاسبه جنسی
محروقات ، مفروشات ،ملبوسات وقرطاسیه باب .
مدیریت مفروشات :
ترتیب وتنظیم تمام شعبات مقامات ریاست ها ودفاتر وزارت .
مدیریت ملکیت ها :
تنظیم دفاتر جنسی ریاست ها ، تربیت مفروشات ولوازم شعبات وزارت.
مدیریت توزیع :
ثبت وتوزیع قرطاسیه باب مرکز وولایات مطابق چارت صرفیه ، ثبت و توزبع مواد سوخت زمستانی وکنترول اسناد آن .
مدیریت لیلام :
وارسی ازامورات اجناس قابل لیلام ، ترتیب وتنظیم دفتر داغمه جات .
مدیریت خدمات :
تهیه وتدارکات قرطاسیه مطبوع وغیرمطبوع ، قرارداد وسایط ترانسپورتی ، قرارداد محروقات تیل پترول ، دیزل ، میز وچوکی طلاب ، ترمیمات وتهیه مواد.
مدیریت تهیه :
فرمایشات قرطاسیه باب درمطیعه آزادی ، تهیه مواد مرکزوولایات.
مدیریت انتقالات :
تعیین اوراق ولوازم درسی قابل انتقال به ولایات ، صحافت کتب دفاترسوانح مرکزمعارف شهرکابل.
مدیریت خریداری :
تهیه وخریداری اجناس موردنیاز ، بررسی اسناد خریداری وتوظیف هئیات خریداری طبق هدایت مقامات.
مدیریت قرار داد ها :
قرارداد، کرائیه واجاره دهی ملکیت های وزارت ، کرائیه گیری تعمیرات جهت استفاده طلاب معارف شهرکابل ، ترمیم ماشین های تایب ، فوتوکاپی وکامپیتر های شعبات مرکز وواحد های دومی.
مدیریت ترانسپورت :
حفظ وفعال ساختن وسایط ، تنظیم وسایط قراردادی به منظور حمل ونقل مامورین.
مدیریت روغنیات :
اجرای حواله های روغنیات ، محاسبه ومجرائی آن دراخیرهربرج مطابق اصول حسابی .
مدیریت عراده جات :
توظیف عراده جات وکنترول خط السیر ، ترتیب ونتظیم استاد ، ثبت داغمه جات بدفترمربوطه.
مدیریت تخنیک :
ترمیم وسایط ، کنترول ورکشاپ ها ، توزیع پرزه جات برای وسایط وتهیه اسناد آن.

مدیریت اجرائیه :
کنترول حاضری ، راپورمعاشات ، ترتیب وتنظیم دوسیه ها ووارده وصادره.
مدیریت عمومی کوپراتیف معلمین:
تدارکات جنس ولوازم مورد ضرورت معلمین وکارکنان وزارت ازطریق مغازه ها و فروشات آن درمحلات مختلف شهرکابل.
مدیریت تهیه وتدارکات:
تهیه جنس از بازار ، ترتیب دوسیه های خریداری وتنظیم دفتر، ومراقبت ازدوسیه ها .
مدیریت فروشات :
تهیه راپورفروشات روزمره وجمع آوری پول آن.
مدیریت محاسبه جنسی :
ثبت اسناد حواله جات ، تنظیم امورمحاسبوی وکنترول تابلوی کوپراتیفی .
مدیریت محاسبه جنسی :
ثبت اسناد حواله ها واخذراپورفورم5.
مدیریت اداری:
کنترول حاضری پرسونل ، اکمال نیازمندی شعبات وگذارش دهی.
مدیریت عمومی مغازه مواد کوپونی :
تهیه وتدارک مواد کوپونی ازسلسله ریاست تصدی تامین احتیاجات عامه وزارت تجارت وتوزیع آن به کوپونداران مرکز وزارت.
مدیریت عمومی مغاره مواد کوپونی
تهیه وتدارکات مواد کوپونی ازسلسله ریاست تصدی تامین احتیاجات عامه وزارت تجارت وتوزیع آن به کوپونداران مرکز وزارت.
مدیریت عمومی صندوق معلم
اجرای قرضه برای معلمین مطابق لایحه ، تصفیه حسابات مقروضین ، ترتیب بیلانس ربعوار واریه آن به مرجع مربوطه.
تعقیب همواره حسابات قرضه معلمین ربعوار وسالانه.
مدیریت مالی وحسابی :
ترتیب وکنترول امورات قرضه و تکمیل اسناد.
ترتیب فورمه قرضه برای معلمین.
مدیریت عمومی کلوپ:
پذرائی مهمانان داخلی وخارجی ، ترتیب دعوتهای رسمی طبق هدایت مقام وزارت ، طبع وتوزیع غذا برای  کارکنان وزارت وکودکستان محل کار، تنظیم محافل ، تدویرکنفرانس ها ، سیمینار ها وورکشاپ های برگذارشده از طرف مقام وزارت.
مدیریت عمومی حفظ ومراقبت :
مراقبت ازنظافت تعمیرومحوطه وزارت ،حفاظت و وارسی ازسیستم کانالیزاسیون ، تشناب های تعمیر وزارت وملکیت های آن.
مریریت اجرائیه:
تنظیم دفتر حفظیه وابلاغ هدایات ، تدارکات قرطاسیه دفتر، رهنمائی پرسونل وخدمه ورعایت قوانین درعرصه کار.
مدیریت جنسی :
ترتیب دفاتر جنسی ، قید وجمع اجناس رسیده ، ترتیب فورمجات توزیع .
مدیریت فنی :
وارسی ازامور ترمیماتی دربخش گلکاری ، رنگمالی ، خیاطی ، شیشه بری وغیره.....
- وارسی ازامورآب رسانی وزارت ومکاتب شهر کابل .
- ترمیم میزچوکی والماری های دفاترمرکزی وزارت .
- ترمیم عوارض تعمیر وزارت وسایر تا سیسا ت تعلیمی شهر کابل .
- دوخت پرده های شعبات ،ودر صورت ضرورت برش وانداختن شیشه کلکین های دفاتروزارت .
- تمظیم فعالیت ومراقبت دستکاه مرکزگرمی وزارت .
- تمدید وترمیم تلیفون های شعبات مرکز وزارت ومکا تب شهرکابل .
مدیریت عمومی ارشیف:
- ارسال ومرسل مکا تیب روزمره شعبات مرکز وزارت به مراجع ذیریط .
-    ثبت مکا تیب واصله ذریعه پوسته و توزیع ان به شعبات مربوط .
-    ترتیب وتنظیم اوراق ودفاتر سنوات ماضیه به مخازن ارشیف .
مدیریت عمومی امداد خارجی :
-    جلب وجذ ب کمک های خارجی از طریق  مراجع داخلی وخارجی ، حفظ ونگهداری وتوزیع ان. فوقا لایحه وظایف ریا ست اداری ومالی ترتیب وتقدیم است.
-    
با احترام

تصویب جلسه ریاست عمومی اداری  و مالی
مالی (          )  خدمات (           )  محاسبه نقدی  (           ) محاسبه جنسی (           )  تحصیلی (         )
     دفترداری (          ) مصارفات (          ) تصفیه (           ) معاشات وحواله جات (          ) صندوق
معلم (          ) کلوپ  (           ) حفظ ومراقبت (           ) آرشیف (           ) امداد خارجی (           )
تحریرات (             )

رئیس عمومی اداری و مالی                                                  ملاحظه شد مقام محترم وزارت

 

 

جزو ه آموزش: مدیریت عمو می مالی و اداری

 

 

 

جزو ه آموزش: مدیریت عمو می مالی واداری

 

نوشته ابراهیم منتظری دایکندی                                                                                    

چرا مدیریت مالی ؟

ساز مان ها با سیستم های نظارتی وطرح ریزی مالی ضعیف ؛ معمولا دشـــــواری زیادی برای حفظ محیط پر چالش کنونی دارند .مدیران ملزم هستند تا اعتماد به نفس ودر ک لازم برای استفاده کامل از آبزار های مدیریت مالی را انکشاف دهند.

روش مدیریت مالی خوب قادر است از منابعی که مورد نیاز باری بدست آوردن مقاصد و انجام تعهدات شان به ذید خل می باشد ، بطور موئثر وکارا استفاده نماید .

روش مدیریت مالی خوب ؛ زمینه استفاده موثر وکارا از منابعی را که مورد نیاز برای به دست آ وردن مقاصد و انجام  تعهد ات شان در قبال ذیدخل ها می شند ؛ هموار مــــــــیکند . مدیریت مالی خوب برای ساز مان ؛ یک سیستم پاسخگوی به تمویل کنندگان ودیگر ذید خل ها فراهم می نماید .سازمان ها باداشتن با داشتن مدیریت مالی خوب ؛ از ساز مـــــــان های تامین کننده مالی ؛ شرکا ؛ وکسانی را که برای آنها خدمد مت میکنند ؛احترام و اعـــــــتماد بدست می آورند وکه خودمزیتی  در رقابت با منابع کمیاب بسـیار چشمگیر می باشد . مدیریت مالی خوب ؛ ساز ما ن را به سوی پایداری و تداوم مالی دراز مدت کمک می کند.

مدیریت مالی چیست ؟

مدیریت مالی ، در مورد برنامه ریزی در آمد ومصارف وتصمیم گیری می باشد که ساز مان ها را قادر می سازند  که ازنظر مالی خودشان را حفظ نمایند .مدیریت مالی ؛ صرف

در مورد حفظ و نگهداری اسناد  حـــسابداری نمی باشد مدیریت مالی ،قسمت مهم مدیریت برنامه است که نباید فقط بردوش کار مندان گذاشته شوند.

مدیریت مالی شامل :  

بو دجه بندی وبرنا مه ریزی  مالی

حسابداری مالی

تحلیل ما لی

تصمیم گیری ما لی ( کنترل نمودن ونظارت کردن )

فعا لیت 

اصول مدیریت مالی :

مدریت مالی خوب دارای اصول ذیل میبا شد :

حفظ منابع – نظاری یا منا بع ساز مان

پاسخگوی –  وظیفه قا نونی واخلاقی سپرده شده به یک فرد ؛گروب یاسازمان میبا شد تا در مورد چگونگی بودجه ؛ تجهیزات یا صلاحیت داده شده که شخصی ثالث از آن استفاده نموده ؛ تشریح دهند.

شفاقیت – ثبت نمودن معلومات مالی به طرز دقیق وصحیح ؛ ارایه آن بطور واضــــیح وروشن ، وآشکار نمودن  یا در اختیار قرار دادن آنها به کسانی که حق در خواست آنرا دارند؛ می باشد .

مبتنی بر تداوم واستواری—  نظامهای یک ساز مان باید در طول چند سال پا یدار واستوار باشند تا بتوان مقایسه ها نموده ؛ تحلیل روانها وشفافیت را تسهیل کنید

صداقت ودرستی : صداقت وقابل اعتماد بودن یک ساز مان وافرا ددر آن کاری بسیارفوق العاده است .

·       عدم کسری بو دجه --   نیاز به منا بع مالی کافی برای تحت پوشیش قرار دادن همه فعالیت های ساز مان میباشد .

·       ارائه اسناد استاند رد :  سیستم حفظ ثبت و اسناد با ید اصول واستاندارد های فبول شده بین المللی را رعایت نماید . این اسناد با ید به وسیله هر حساب دار از هر نقطه دنیا قابل در ک وفهم با شد .

·       مدیریت مالی بر آساس اجزای سازنده ذیل  استوار است :

·       اسنا د حسابداری – ثبت دقیق وصحیح از داد وستد های ( معاملات ) رخ داده تا نشان دهد که بودجه چگونه استفاده شده است.

·       برنامه ریزی مالی – به پلا نهای عملیاتی ورهبر دی ساز مان متصل شده است وبودجه ؛ اساس نظام مدیریت مالی می با شد که نقش آساسی را در ارز یانی استفاده از وجوه وسرمایه ؛ بازی می کند.

·       ارز یابی مالی – به شرطی که ساز مان یک بودجه ای را تعیین واسناد حسابداری اش را به طور شفاف وبمو قع تهیه نموده باشد . پس از این ؛ تهیه نمودن گزارشها ی مالی ؛ موضوع بسیار ساده ای میباشد که این گزارش های مالی به مدیران این اجازه را میدهند تا پیشرفت ساز مان را ارزیابی نمایند .

·       کنترلهای داخلی – سیستمی از کنترلها ، برسی ها وتوازن حساب مالی میباشد .همه این موارد جمعاّ ایشاره به کنترلها ی داخلی دارند. این موارد در یک جای گذشته می شوند تا منا بع ساز مان را حفظ نموده وخطرات داخلی را منترل کنند.

سیستمهای کاری مالی :

برای اطمینان از اینکه همه امور مالی به بطور مناسب کنترل شده ، همه ساز مان ها سیاست های کاری در این زمینه دارند. بعض مواقع این سیاست های کاری وجود دارند   .بعض مواقع این سیا ست های کاری وجود دارنداما برای دفراد داخل ساز مان نا شناخته شده اند؛ در ساز مان های دولتی ، این سیاست های کاری در شعبه های مختلف یک نواخت هستند ؛ یک نظام نامه مالی به تشریح ، بیان ونشر معلو مات در مورد سیاست های کاری مالی وپروسهای یک ساز مان کمک میکند تا مردم به آنها مراجعه کنند ؛ نظام نامه مالی شامل شامل معلومات ذیل میباشد.

·       جریان های عادی حسابداری مالی

·       کد های مرکز (مورد ) هزینه

·       جریانهای عادی حساب داری مدیریت

·       پروسه مدیریت و برنامه ریزی بودجه

·       قوانین صلا حیت ها ی تفویض شده ( چه کســـــــی میتواند چه کاری را انجام دهد )

·       پروسهای خرید وسفارش

·       بانک وپروسه های کنترل نمو دن پول نقد

·       دست مزدها ومزایای کار مندان

·       تنظیمات تفتش سا لانه

·       چگونگی رسیدگی به کلاه بر داری و بنظمی ها

·       اجرای قوا نین

تهیه نمودن جریانهای عادی مالی لازم پروسها با استفاده از فرمـــــــــــــــهای استا  ندارد تسهیل می شود. این فرم هامدارکهای طرح شده هدف داری هستند

که اطمینان را به وجود می آورند که پروسها دنبال وبه وســــــــیله افرادی که

مسئول انجام آنها هستند ، فهمیده و درک می شوند. این فرمها معمولا ، موقعی که مــعلومات قبل از انجام یک معامله  لازم باشد و به وسیله شخص ثالث تهیه  شود ، مورد اســـتفاده قرار می گیرد .یک معا مله لازم اســــــــــت که بررسی وتصویب شود یامعلومات مالی لازم است که خلاصه یا حل وفصل شوند.

بودجه چیست:

بودجه یک طرح مالی ویا عوایید پیش بینی شده می باشد  که باهد ف کنترل منابع ایجاد شده است . یک ساز مان باید مجمو عه سیاست های کاری داشته با شند  تا روند بودجه را هدایت کنند .سیاست کاری باید مشخص کند که جه کسی مسئول بودجه بندی است ؛ باچه کــــسی در طرح بودجه مشورت خواهد شد . چه موقعی شرع میشود ؛ چه کسی بودجه را تصــــــــویب خواهد کرد و چگونه بودجه نظارت وکنترل خواهد شد.

دورا ن بودجه وطرح ریزی موارد ذیل را دنبال میکنند .

1- طرح ریزی وتعیین مقاصد (چه کار های ؛ توسط چه کسانی وجه موقع  انجام خوا هد شد ؟)

 

 

 

 

                                                                                          

 

 

2- منابع مورد نیاز را مشخص می کنند ( چه منابعی ؛ دقیقا برای تطبیق طرح لازم می باشد ؟)

3-  تطبیق طرح ها ، ونظارت بر تطبیق

 

 

  

 

 

 

 

 

 

اقلام در آمد :-

بسیاری از مردم فقط به بودجه برای مصارف فکر میکنند.بودجه همچنین نشان میدهدکه چه در آمد ی را شما پیش بینی می کنید  از چه کسی . بودجه ؛ ابزار  طرح ریزی است . وقبل از اینکه بتوانید طرح ریزی کنید ؛ شما لازم است که بدانید در آمد تان چه خواهد بود . در آمد ممکن می توانند از موارد ذیل نشات بگیرند: 

·       مبالغ کمکی قول داده شده

·       مبلغ کمکی محتمل

·       بهره

·       فروش کالا ها وخدمات

·       وقایع گرد آوری اعانه (قرعه کشی )

اقلام مصارف:

بو دجه باید همه هزینه های پیش بینی شده را تحت پوشیش قرار دهند . دو نوع اقلام مصارف وجوددارد .

1-  هزینه های سرمایه ای هزینه ساختمان ، تجهیزات ، مبل ، مو تر ها وغیره می باشد . شما باید برای جایگزین نمودن اقلام مانند  موتر ها بعد از چند سال بودجه داشته باشید . موقع که شمابودجه راتنظیم میکنید ؛ شما لا زم است اقلام سرمایه ای جدید را که قرار است در آینده بخرید وآنهای را که باید همیشه پول در قبال آن پول پرداخت کنید ( ما نندی تیل موترها ) در نظر نگیرید.  

 

 

 

                      

بیو گرافی جامی ولد جمعلی ،،نوِشته ابراهیم منتظری.

       سپاس خدای عز وجل راکه بمن توفیق داد تا در راستای تاریخ  زندگی اجدادخویش معلو مات رابا کمک موسفیدان اهلی خبره تر تیب داده وبدست رس شما فر زندان وعلاقه مندان آن شخصیت با شهامت قرار دهم .
     خوانندگان ، و فرزندان عزیز وگرامی آنچه که دراینجا از زندگی نامه ء جامی درج گردیده دقیقًا از سخنان پدران بزرگ ما میباشند که حقیقت بوده ومطابق نقل آنان به رشته تحریر درآوردم تا درآینده از بزرگان خویش اطلاع داشته باشیم و  این معلومات صرف از موقعیت وجغرا فیای قوم احمد بیگ وتحولات زندگی و معرفی  یک خانواده جامی  میباشند که ذیلا تحریر میگردد.
زندگی جامی:
      جامی ولد جمعلی از قوم فرستان دراصل از منطقه صدخانه ولسوالی شهرستان ولایت جدید التاسیس دایکندی افغا نستان بوده که برای ادامه زندگی درمنطقه کتجیک تخمیناً درحدود سه صد سال پیش یعنی  درسال 1089هجری در این منطقه نقل مکان  نموده واز بزرگان قوم که درآن زمان از طبقه میران بر مردم حاکمیت داشتند طلب زمین زراعتی کردن وآن بزرگان قوم که از شهامت وغیرت واخلاق نیک آن آشنای داشتند تمام مربوطات قریه کتجیک رادراختیار شان قرار دادند که هر جای را که میخواهید  ،بر ای خویش زمین زراعتی  بیگرید،از اینکه جامی یک آدم دل آور وشکار گر آهو وزراعت پیشه  بود ناحیه سر کتجیک را که امروز بنام آن {تولی جامی } مسمی گردیده که جای بیابانی وسرسبز با طراوت ومحلی بود باش حیوانات وحشی بوده ، واز نظر علف برای پرورش مواشی مناسیب بود ند این محدوده را مطا لبه کرده که مورد قبول آنان قرار گرفتند وبنا بر این زندگی را در همین جاآغاز نمود ن ودراین عصر زندگی تحول پر خم پیچ را طی نمود که مهمترین کاری تاریخی آن آزاد کردن مردم از ظلم بچه بهمن است که بعدًا روشن میگردد.
آمدن نیروی نظامی بچه بهمن :
      پسری بهمن یکی از بزرگان اقوام ایماق ولایت غور که نژادوتاریخ آمدن آن دقیقا معلوم نیست که علیه امنیت مردم با حملات خشو نت بار و چور وچپاول مردم دایکندی با داشتن ۳۰۰نفر نیروی جنگی مجهز به اسلحه آن زمان که تفنگ فلته بودند سواره وپیاده از مسیر خدیر وکورگه وارد منطقه پیشوک وقولقدیر قوم احمد بیگ شدند واز همان جا به طرف بالا سر قوم احمد بیگ حرکت نموده و ضمن چپاول وغارت گری مردم را با خود میبردند که هیچ کس جرعت نداشتن درمقابل آن استاده گی نماید !ویا ازدنبال آن نروند !ویا از اعمال آن اعتراض کند .
کمین زدن جامی در سری راه بچه بهمن:
     دراین موقع حساس که مردم به تاراج میرفت این دو مرد باهمت (جامی) وحسین سیاه شیش با درک احساس رنج مردم خویش با اراده قاطع برای رهای مردم شان طرف دشمن به کوتل نرمگاه که در بینی قریه منا یکی قول وسیرک واقع است حرکت نموده  و این ایثار گری یک گام مهم بود که جهت مقابله با جنگجو یان با حس درد مندی مردم که بعید از ساز ماندهی منافع اجتماعی ، ملی وسیاسی نبوده ودر کوتل سیرک در کمینگاه سنگر میگرند ، ووقت که بچه بهمن به فاصله بیست متری سوار با اسپ زینت دار میر سد با آن فیر میکند  ومرمی آن درناحیه پای وی اصابت کرده واز اسپ به زمین می افتاد وفرد مذکور فریاد می زند  که من را نکشید من زنده میشوم اما جامی دوباره شلیک میکند  وآن ظالم از پا درمی آید  وتمام نیروی وی بدون درگیری و مقا ومت بلا فاصله از همان لحظه فرار نموده ترک منطقه میکنند  وآن عده مردم که با آنها به زور میرفتند پس به خانه های خویش برمی گشتند وبدین طریق چپاول وحشت قروکش نموده و مردم آرام در زندگی  خود ادامه میدهند . وبعد ازاین واقعهء تلخ وهراس انگز تاریخی ، بزرگان قوم ،جامی را لقب ( پهلوان) دادند که بنام ( جامی پهلوان ) مشهور میگرد د .
آمدن مادربچه بهمن به دیدن جا می پهلوان :
     بعد از گذ شت یک سال مادر وخواهر آن جهت دیدن عامل قتل پسرخویش که( جامی )پهلوان باشد در منطقه می آیند لذا وقتیکه جامی پهلوان را بزرگان ومتنفذین قوم به آن  معرفی میکند میگوید (( قاتل بچه من مرد است وپسرم را مرد کشته وبه دست نا مرد کشته نشده ما آرمان دیگری ندار یم فقط آرزوی من این بود که قاتل پسر خود را در چشم بیبنم )) .
پسران جا می پهلوان :
1-    حسنی
2-    عظیم بای
3-    محمد عیسی
4-    کرم بخش
5-    محمد حسین

    مختصات  نواسه گان   نسل جدید جامی که پراگنده در دایکندی ، مزار شریف ، هرات ، مشهد ، تهران و استرالیا زندگی میکند مختصراً ذکر میگردد.
1- حسنی دوپسر دارد  که بنام های (خداداد ، وعلیداد )
خداداد 4 پسر دارد بنام های ( مولا داد ، امیر داد ، محمد ، ابراهیم  )
الف -  مو لا داد فوت  کرده
ب- امیر داد 2 پسر دارد بنام های ( سر ور ، خانعلی  )
1-سرور دو پسر دارد بنام های ( همزه  ، رحمن )
2- خانعلی دو پسر دارد بنام های ( چراغ   ،  عصمت  )
ج- محمد یک پسر دارد بنام ( محمد عیسی )
الف -  محمد عیسی دو پسر دارد بنام های ( محمد موسی ، سخی  )
ب – محمد موسی فوت کرده وسخی سه پسر دارد بنامهای ( محمود ،جواد ،یاسین )
الف- ابراهیم   3پسر دارد بنام های ( اسماعیل ، خدایار ، محمد  )

علی داد 4  پسر دارد بنام های ( فقیر ، میر زا علی ، شیر علی ، جان محمد )
الف – فقیر 8 پسر دارد بنام های ( خداداد ، عبدل ، زوار علی ، سخی ، غریب داد ، حسین علی ، سلطان ، یو نس )
1-    خداداد  در مشهد  ایران ساکن است
2-    عبدل فوت کرده 3 دختر بجامانده
3-    زوار علی در مشهد  مفقود گردید
4-    سخی 3 پسر دارد بنام های محمود ،نجیب،  ......
5-    غر یب داد در مشهد ایران است
6-    حسین علی  در مزار شریف
7-    سلطان  در ایران
8-    یونس فوت کرده دوتا فر زندش همرای مادر به استرالیا و اروپا است .
ب- میر زا علی 3 دختر دارد
ج- شیر علی 3 پسر دارد بنام های ( خانعلی ، بو مان ، ابراهیم منتظری  )
الف -  خانعلی 6 پسر دارد بنام های ( محمد ،رضا  . جعفر ، رحمت ، رسول ، هاشم ، بشیر)
ب- بو مان در مشهد  فوت کرده
ج- ابراهیم منتظری : (  5 ) دختر و (3 ) پسر دارد بنام های (گلشن ، فاطمه ، ضمیره ،گل چهره ، رشید ، جلال الدین  ،مار جان ، جمال الدین )

2- عظیم بای دو پسر دارد بنام های ( محمد بای ، خدابخش )
الف –محمد بای 5 پسر دارد بنام های ( اسلم ، گردی ، محمد علم ، غلام ، خادم )
ب- خدا بخش معلوم نیست که در کجا زندگی میکند.
الف – اسلم 3 پسر دارد بنام های ( سخی ، غلام ، خانعلی )
ب- گردی یک پسر دارد بنام ( خانعلی )
ج- محمد علم 3 پسر دارد بنام های ( خانعلی ، نور محمد ، اسلم )
د- غلام 3 پسر دارد بنام های ( حسن ، آصف ،  رضا )
ه- خادم 2 پسر دارد بنام های (             ،               )
3- محمد عیسی    2  پسر دارد بنام های ( قمبر ، کلبی حسن )
الف – قمبر 3 پسر دارد بنام های ( محمد علی ، قربان )
ب- محمد علی 5- پسر دارد بنام های ( خانعلی ، بو مان ، عوض علی ، رضا ، نوری)
ج- قربان  4 پسر دارد بنام های ( علی ،         ،          ،             )
الف – کلبی حسن  2 پسر دارد بنام های ( غلام حسن  ، غلام حسین  )
ب-  غلام حسن 2 پسر دارد بنام های ( خداداد ، مراد )
ج-  غلام حسین  یک پسر دارد بنام  (محمد حسین )
الف – محمد حسین 3 پسر دارد بنام های ( چمن علی ، محمد علی ، ظاهر )
4- کرم بخش  2 پسر دارد بنام های  ( موسی ، عیسی )
موسی 4 پسر دارد بنام های ( حسین ، جعفر ، ابراهیم واعظی ، جان محمد )
الف – حسین  یک پسر دارد بنام ( خان محمد )
ب- جعفر دو پسر دارد بنام های  (             ،             )
ج- ابراهیم واعظی 4 پسر دارد بنام های (    محمود     ،         ،         ،        )
د-  جان محمد   2 پسر دارد بنام های   (    قادر      ،    عارف      )
5-  محمد حسین پسر پنجم جا می است که از تعداد   زادو ولد  آن معلوم نیست که در کجا زندگی میکند .

سفارش
از تمام نواسه گان نسل جدید جا می  تقا ضا مندم که در این زندگی نامه تحقیق نموده واز کم کاستی های که  در این  بیو گرافی میبینند  از طریق .
شماره های تلفن :   
   (۰۷۷۵۰۱۸۴۵۱/۰۷۰۳۸۴۸۷۹۱  )  
ایمیل آدرس :
[e-mail]                                                                            

در سایط گو گل :
WWW.DAIKONDI1390.BLOGFA.COM
به ابراهیم منتظری تماس بگیرند.
منتظری نظرات -پیشنهادات- و انتقادات شما هستم  .در هر جای که هستید شاد وخرم باشید . ومن را ازدعای خیر خود فراموش نه فرمائید .

اتو بیو گرافی:

زندگی نامه ابراهیم منتظری !
      من در حدود سال 1348در یک خانواده زراعت پیشه و مذهبی در منطقه کتجیک مربوط پائین سر قوم احمد بیک ولسوالی سابق خدیر وفعلی مرکز ولایت دایکندی  افغا نستان چشم به جهان گشودم و از دوران کو دکی نزد پدر وما در مهربان  باداشتن یک زندگی متوسط بزرگ شدم.
تحصیلات ابتدای  :
     قرآن را نزد پدر، وخواندن ونوشتن را پیش یکی از ملای منطقه که به معادل صنف 4 امروز ی باشد آموختم ، و از نبودن کاغذ کافی حتی در سنگ نوشته نموده وبه مطالعه خویش ادامه دادم ، وبه تدریج شامل کورس های زمستانی شدم ودر سال 1375به صفت معلم مکتب گرزک  ایفای وظیفه کردم وپس از یک دوره آموزشی به دوام این وظیفه  متاَسفانه  به اثر جنگ های گروهی این  مکتب تعطیل وتعمیر آن ویران شد ن، واین جنگ های گروهی زمینه رشد اقتصادی ، فرهنگی را از بین بردند که  حتی رفت وآمد مردم قریه جات باهم دیگر قطع گردیده بودند وسوءظن ها ی افراد مسلح موجب اذ یت وآزار رفت وآمد مسافرین گردیده بود.
مسافرت ها :
      جهت  کسب کار دودفعه در مزار شریف ودو دفعه در سالهای 1363- 1375درایران درکار های ساختمانی وغیره کار کردم .ودرسال1381 جهت خریدن جای حویلی  بدون خدا حافظی به پدر ومادر که آنها در خواب بود شب به مزارشریف حر کت کرده وبعد از بیست روز برگشتم .
مصیبت ها :
پدرم در تاریخ 20 /8/1381 از اثری شدت مریضی یک هفته ء در خانه فوت کرده و این مصیبت در زمان رخ داده که من در یک مسا فری 20 روزه در مزار شریف رفته بودم که بدون دیدن پدر ،وبدون گناه بخشی وخدا حافظی و در قید حیات آن، فرصت نشد ، وبعد از مرگ پدر ، بدل من آرمان مانده است روح شان شاد یادش گرامی باد .
ومادرم بعد از مدت طولانی مریضی ( 7) ماه از اثر تکلف قلب بتاریخ 21 /  2 / 1385در خانه فوت کرد که من تا آخرین مرحله در کنار مادر بودم روح شان شاد یادش گرامی باد.
       دوام تحصیلات : 
در سال 1385بریاست معارف ولایت دایکندی به صفت مامور قرار دادی اجرای وظیفه میگردم و بعد از ساعت رسمی به مکتب لیسه شبانه سنگموم میرفتم  ودر سال 1387فارغ صنف 12 و در سال 1389 فارغ صنف 14 رشته دیپار تمنت ادبیات دری ریاست دارالمعلمین دایکندی  هستم  .

         تعداد فر زندان  : ابراهیم منتظری .

شماره	شهرت		محل تولد	سال تولد	درجه تحصیل
	اسم	ولد
۱	گلشن	ابراهیم	کتجیک	۱۹/۱۲/۱۳۶۵	۱۲
۲	فا طمه	ابراهیم	کتجیک	۱۱/۷/۱۳۶۸	لیسانس
۳	ضمیره	ابراهیم	کتجیک	۱۴/۳/۱۳۷۰	۱۲
۴	گل چهره	ابراهیم	کتجیک	۲۶/۱۱/۱۳۷۱	۱۴
۵	رشید	ابراهیم	کتجیک	۳/۷/۱۳۷۴	لیسانس
۶	جلا ل الدین	ابراهیم	کتجیک	۲۱/۷/۱۳۷۸	۱۲
۷	مر جان	ابراهیم	کتجیک	۲۷/۳/۱۳۸۱	۱۰
۸	جما ل الدین	ابراهیم	کتجیک	۱/۹/۱۳۸۲	۱۰

 

تشکر از شما !

 

 
نوشته ابراهیم منتظری
          ولایت دایکندی در مر کز افغا نستان مو قعیت  دارد و با ولایات با میان ، غور ، غزنی ، ارزگان ،هلمند هم مرز می باشد و این ولایت در مدار عرض البلد 335500و طول البلد 255500در دل آسیا واقع است ودر حدود 2400 متر از سطح بحر ارتفاع دارد . این منطقه دارای آب وهوای متنوع گرم و سرد وارتفاعات پستی های اند ک وجلگه ای سر سبز وبطور مجموع کو هستانی است .ویکی از محروم ترین وصعب العبور ترین نقطه کشور میباشد و با وجود کو هستانی بودن مناطق مختلف این ولایت نمی توان حتی یک متر جاده پخته پیداکرد کمتر ین  پول و‍‍پول چک برای عبور ومرور این مردم تا اکنون ساخته شده است اگر در بعض مناطق این ولایت سرک مو تر رو وآن هم  به صورت بسیار محدود وجود دارد که توسط خود مردم اهالی  به همکاری مو سسات با امکانات محدود وبه صورت غیر استاندارد وبدون رعایت مسائل ایمنی ساخته شده و در زمستان به مدت 6 ماه راه ها بروی این مردم بخا طر برف ریزی وآب خیزی بهار بسته است   به صورت کلی باید گفت که محرو میت دایکندی از هر گونه امکانات رفاهی ، تحصیلی ،آ موزشی ،بهداشتی امور در مانی که منجر به بی سوادی مطلق ، فقر شدید مشبوع بیماریهای مختلف وجود جنگ های داخلی  ونبود دولت مرکزی درسالهای گذشته وعدم توجه حکمرانان وسلطه داران منطقوی به هیچ چیزی بجز منافع شخصی شان دیگر چیزی فکر نمی کردند.وحدود   89٪مردم دایکندی در فقر زندگی میکند با تأسف در طی 9سال دولت حا مد کرزی ودر سال 1383تشکیل ولایت دایکندی چندان تغیر در زندگی مردم وباز سازی منطقه ،آن طوریکه وعده می شدند در این ولایت دیده نمی شود .
  اقوام  :
       از لحاظ جمعیت قو می در این ولایت اقوام  هزاره وبلوچ ، یعنی (شیعه اثناعشری)ساکین میباشند که بالا ترین نفوس را هزاره ها تشکیل میدهند که از لحاظ فر هنگی  نا انکشاف یافته ترین ومحروم ترین ولایت  در کشور است اکثر ولسوالی ها وقرات فاقدتعمیر مکتب تدریسی است و با وجود فعا لیت های گسترده وقابل ملاحظه ریاست معارف با همکاری  موسسات چون) APEP-DHSA (  وهنوز هم  با داشتن  صدها  مشکلات آموزشی ، الحمد الله دختر  و پسر این ولایت از نعمت درس برخوردار شده است  که حدود) 156) باب مکتب لیسه و (94 ) باب مکتب متوسطه و(102) باب مکتب ابتدائیه ( جمعاً 352 باب مکتب ) در سطح ولایت فعال است وبالا ترین مقطع درس با فعال شدن ودارالمعلمین در سال (1387 ) تا صنف (14)ودانشگاه (خصو صی )ناصر خسرو در سال 1390فعال شده تا صنف 16راتدرس میکند  .که از تاسیس این دو نهاد علمی چندان  نمیگذارد . و از لحاظ امکانات فرهنگی اطلاع رسانی وحضور نهاد های مدنی باید گفت که این ولایت دارای دو رادیوی محـلی با مــــــــــــــوج ( FM)ا ست که مر کز ولایت را در تحت پوشیش دارد و در این ولایت کتاب خانه  نشرات مطبوع مانند مجله ، روز نامه ومطبوعه کتاب فروشی بزرگ موجود نیست  البته جدید اٌ سه نشریه  در نیلی نشر شده است که تعداد نشرات آن بسیار محدود است  مانند گاه نامه نمای دایکندی ودوهفته نامه نسخه خطی که نتیجه خط نویسی نشر میشود  از لحاظ راه های مواصلاتی سرک  پخته اصلاوجود ندارد واکثر راه های ولسوالی ها وقرات وقصبات خراب وعبور ومروراز آن مسیر ها مرگ بار میباشند .                                            
وضعیت صحی  :
      در مورد وضعیت صحی در این ولایت نیز قابل ذکر است . در تمام ولایت 26کلینک است که به تعداد 17 باب آن ابتدای و9 باب آن تخت خواب  دارد  و ازبین اینها یک شفاخانه TB در شهرستان وجود دارد  ودیگر اینکه شفاخانه زهرا بیات  در مر کز ولایت می تواند جراحی اند ک را انجام دهد و اکثر با شند گان مردم این ولایت دست رسی به دوا در مان وامکانات طبی وبهداشتی ندارند که بطور اوسط در 24828 نفر یک کلینک میرسد .
مساحت این ولایت    : 
   دایکندی دارای مساحت 22019 کیلو متر مربع و2846 قریه و80٪اراضی این ولایت کوهستانی است. 
واحد های اداری ولایت دایکندی :
1-          ولسوالی نیلی  : مر کزولایت دایکندی دارای 165 قریه و95340 نفوس وبه مساحت 780 کیلو متر مربع مساحت میباشد که دارای آب وهوا ی تقریباٌمعتدل میباشد .
2-          ولسوالی خدیر : مر کزیت خدیر دارای 294 قریه 1920 کیلو متر مربع مساحت ودارای 83400نفر نفوس ودارای آب وهوای نیمه معتدل میباشد .
3-          ولسوالی اشتر لی : به مر کزیت شیخ میران دارای 343 قریه 1890کیلو متر مربع مساحت وبه تعداد 88340 نفر نفوس ودارای اب وهوای نیمه معتدل میباشد .
4-          ولسوالی سنگ تخت : به مرکزیت سیلبتو ی بندر دارای 290 قریه و1095کیلو متر مربع مساحت وبه تعداد 78900 نفر نفوس ودارای آب وهوای سرد میباشد .
5-             ولسوالی شهرستان : به مرکزیت القان دارای 290 قریه ودارای 4653کیلو متر مربع مساحت وبه تعداد 72450 نفر نفوس دارای آب وهوای نیمه معتدل میباشد .
6-             ولسوالی میرامور به مرکزیت تکاب دارای 326قریه ودارای 1921 کیلومتر مربع مساحت وبه تعداد 88400نفر نفوس ودارای آب وهوای نیمه معتدل میباشد .
7-             ولسوالی کجران : به مرکزیت کجران دارای 326 قریه ودارای 1610 کیلو متر مربع مساحت وبه تعداد 73800نفر نفوس میباشد واین ولسوالی دارای اب وهوای گرم سیر میباشد .
8-             ولسوالی کیتی به مرکزیت سریتغان دارای 196قریه ودارای 1610 کیلو متر مربع مساحت وبه تعداد64900نفر نفوس میباشد این ولسوالی دارای آب وهوای گرم سیر میباشد .
9-             ولسوالی گزاب:به مر کزیت چونی  دارای ( 126 ) قریه  ودارای (  4240 )  کیلو متر مربع مساحت وبه تعداد ( 78450 )نفر نفوس میباشد که تر کیب از اقوام پشتو وهزاره است . اما کنترول واداره امور  اداری آن از تا سیس ولایت دایکندی به این طرف با ولایت ارزگان جنجال ولاینحل باقیمانده که تسلط کدام یکی ازاین ولایت در آیند معلوم نیست .
تعداد نفوس  :
       مجموع نفوس این ولایت حدود اً ( 645530 )نفر بدون ولسوالی جنجالی گزاب است که با نفوس این ولسوالی دارای (  723980  ) نفوس میباشند . و در ترکیب جمعیت از نظر جنسیت 48٪از نفوس را طبقه اناث و52٪را مردان تشکیل میدهد واز جایکاه سواد در حد وسط قرار دارد وتعداد مرگ میر در بین زنان واطفال زیر 5 سال فوق العاده بالا است ومیانگین عمر در حدود 60 سال است ترکیب جمعیت از نظر سنی بینی 10 تا 35 سال تشکیل می شود که این جمعیت جوان دارای قدرت وتوان کاربوده .اما هیچگونه زمینه کاری تا کنون برای این جمعیت جوان فراهم نشده وبسیاری این جوانان در کشور های بیگانه آواره است .

مروری برعنعنات مردم هزاره  دایکندی:
عنعنات ، رسوم ، عادات یک کلتور وفرهنگ آن جامعه وبیان گر سطح دانش ، تر کیب اجتماعی ، دسته بندیها واعتقادات مردمان مختلف در دراز نای تاریخ بوده است .عرف وعنعنات بعد از قوانین مدون واعتقادات مذهبی ، راه کشای بن بست ها وتنظیم کننده حیات اجتماعی جوامع بوده وحتی بعضاً زمانیکی قوانین مد ون در موارد قضا یای بخصوص مسکوت ومجهول باشند به رسوم ، عرف عنعنات متد اول آن جامعه مراجعه  میگرد د.
رسوم وعنعنات جوامع مانندی سایر پدیده ها ی اجتماعی از گزند مرور زمان وتحولات زاده شرایط بی تأ ثیر نیست چه بسا رسوم وعنعنات مردمی که طی سالیان اخیر بنا بر عوامل مختلف متروک گر دیده که شاید برای نسل های نوین نا شناخته ونا مأ نوس بوده باشد ویا صرفاً یاد وخاطره ای از آنها را از زبان آدم های اسلاف وبزرگ سالان خویش شنیده باشند.
به هرحال آنچه مربوط به عنعنات ورسوم مردم ما در سطح ملی میگردد ،با تفاوت های اندک در همه جای کشور عمومیت دارد
که البته این تفاوت ها وتمایزات درمیان یک قوم ساکن دریک محل تامحل دیگر نیز وجود دارد ،چنانچه ما از چند گونگی گویش ها از یک زبان را در نقاط مختلف میتوانیم به نمونه بگیریم که البته پیچدن به این بحث جدایی از مطلوب مطروحه مابوده وایجاب تحقیقات ومطالعات ا کا د میک گسترده را می نماید .
آنچه راکه تحت عنوانی پاره ای ازرسوم وعنعنات مردم هزاره است مایلیم به نگاریش بگیریم ، که شامیل نگریشی گزاریست برعرف وچگونگی برگزاری بعضی ازمراسم شامل عنعنات مرد می هزاره ها چون اعیاد ،محافل عروسی وسوگواری ، که امیدوارم این مختصرمعلومات ،خدمتی درجهت تفهیم توسیعه فرهنگ کشورنموده باشم .
عنعنه ای عزاداری :
غم شریکی وهمدردی با فامل صاحب عزا ، یکی از سنن آداب وپسندیدهء دینی وملی ماست که در سر تاسراقوام مختلف کشور به انواع گو نا گون مروج است واین خصیصه در بین مردم هزاره به تر تیب آتی معمول است :
اگر فردی از فامیل در یک قریه وفات می نماید ،  زنان ومردان قریه به خانه ء متوفی رفته در سوک وماتم فامیل وی سهم میگرند، خبر مرگ متوفی توسط  فامیل ،همسایه آن به دهات دور ونزدیک اطلاع داده می شود.اهالی نزدیک قریه(دیار، همسایکان ) ازهر خانه به اندازه معین  نان جمع آوری نموده برای کسا نیکی درتشییع جنازه اشتراک می ورزند غذا  تهیه می نماید.
شایان ذکر است که در اکثر نقاط رسم به این بوده که اقارب وخویشاوندان متوفی به اندازه توان  مالی خویش بعض  از کمک های پار چه وپول  را بر جنازه  بعد ازپاک شوی (غسل ) میانداختند ، وهمچنین بعضی پذیرای وخد مت سائیر مشایعین ومهمانان   اها لی قریه را انجام مید هند  ،  بعض از قریه جات  الی مدت سه شبانه روز غذای سه وقت مهما نان وفا میل مصیبت دار را میدهند  وبقیه مصارف صرف به عهده خانواده میت است . اما بر عکس بعض قریه جات برای صاحب میت هیچ کمک ندارد تکلفات میت تنها بدوش خانواده میت است ، چه اقتصاد دارد ویاندارد .
مراسیم عروسی :
برگزاری مراسیم عروسی ویا  (توی ) در بین مردم ازیک قریه به قریه جات دیگر نظر به رواج تفاوت دارد.
در قدم اول پسر بدنبال پیداکردن  همسر به طریق دلخواه برای خود  پیدا می کند . وپدر دختر وپسر به توافق ، تعیین پرداخت گله که حد اقل از یک صد هزارافغانی الی  چهار صد هزار افغانی نقد یا جنس که اصل گله با شد کوتاه  میکند ،  وتمام مصارف (توی) تعداد نفرهای بخش خور برای فاملین دختر ازطرف پدر پسر در نظرگرفته میشود که رضائیت گرفتن آنها شرط است .
بعد اً شرینی خوری از طرف خانواده ء دختر وپسر به اشتراک اقارب اها لی قریه با بردن لباس برای عروس نسبت تحکیم روابط   داده میشود . ودر این گونه موارد رسوم وعنعنات  ، پدر پسر گله ای تعیین شده ومصارف را تحویل خانواده عروس  نموده وتعیین زمان بردن عروس به خانه داماد را روشن میکند وسه روزپیشتر از توی عروس کارت های دعوت به اقارب واهالی قریه فرستاده میشود ، ودر آن قریه که کارت عروسی نباشد توسط نفر با خبر میگردد.
لباس عروس داماد وجزیه ازطر ف پدر دختر تهیه ودوخته میشود که در روز( توی ) به آنها پوشانیده سوار باموتر ویا اسپ میگردد،در هنگامیکی محفل عروسی نزدیک بخانه عروس میرسد تعداد انگشت شماری از اقوان پدر دختر عروس را استاد میکند و بنام ( گاوچپ چی ) که حق خود میداند از پدر داماد خواسته می شود که این چزی خوسته شده را پدر دامادقبول میکند وعروس که به دروازه میرسد پیش از اینکه داخل خانه شود یک گو سفندرا اطراف عروس وداماد چرخ داده ذبح می کند .و میله ،شادمانی در خانه داماد تا آخر شب ادامه می یابد .
طرزبرگزاری مراسم عید ها :
قبل از فرارسیدن عید ها ی ( روزه  ،عید سعید اضحی  ،عید نوروز ،عید غد یر خم )  بگونه محدود خانه تکانی صورت میگرد تا مراسیم عید به اندازه توان اقتصادی تجلیل شوند ان هم متفاوت در هر قریه است .
الف ـ مثلاً عید روزه (عید سعید فطر ) صرف عید خوردن بعد از سپری شدن ماه مبارک رمضان است  که در صبح روز عید همه مردم در نماز عید فطر جمع شده بعداز ادای نماز صرف غذا می کند وبعض از خانواده ها برای شادی روح گذ شته گان خود همسایه واقارب های خود راجمع نموده خیرات وقر آن خوانی می کند .
ب ـ  عید سعید اضحی که یک عید بزرگ است اگثر از خانه ها برای اقوام گذ شته گان خیرات وقر آن خوانی وبرای مرحوم تازه گذشته ای کمتر از یک سال قربانی میکند تابه قبولیت الهی روح گذ شته گان خوشنودگردد.
ج ـ عید نوروز یک تحویل سال جدید است که دید وباز دید اقوام فامل از همدیگر درطی سه روز با بردن تحایف اندک وجود دارند .عده ء از بزرگان وجوانان دریک نقطه مشخص جمع شده طبق معمول بامیله های چون مرغ جنگی ، کشتی گیری ،توپ بازی  بدون شرط برد و باخت در ایام عید باشادی وسرورسپری میگردد.
د ـ  عید غدیر خم ، این عید زیاد مورد توجه نیست ودر ایام این شادی غم همرا است .
نذر چار شنبه سوری :
این نذر که بنام نذر بی بی هم یاد میگردد معمولاًدر هر سال در روز چارشنبه اخیرماه صفر ازطرف زنان تر تیب میگردد .وآن قسمی است  که زنان خانه یک مقدار  روغن را به نیت  نذر گرفته وآنرا در روز چهار شنبه سوری همرا با مقدار لازمه آرد گندم وسمنک حلوا پخته نموده واهلی دیار قریه جمع شده صرف مینماید .
روی هم رفته این نذر جنبه عمو میت بخود گرفت یعنی از انحصار زنان خارج گردیده مر دان نیز در خوردن آن شرکت پیدانمودند که امروز نذرمذکوردر  بعض  نقاط  بنام نذر دیکچه هم یاد میگردد .
اما بعضی از علمای دین این گونه رسم (نذر) را جایز نمی دانند  ؟
مثل های هزارگی در گو یش هزارگی :
1-    نان در دستر خوان داری ، روی ده عالم داری
2-    خانه پر خاتو ، بد نامی سری پیرخاتو
3-    نیمد سیاه سفید نمی شود
4-    چمچه خشک بدهن جور نمیه
5-    با جور میده وشکم گرسنه کار نمیشود
6-    گشنه در خانه خیر به صحرا نمیرسد
7-    همان درک است همان خرک
8-    سک زرد ، برادر شغال است
9-    کور خود ،بینای مردم
10-        بزمرده شاخ زرین
11-     صدای دُ هل از دور خوش نمای است

شعر در باره وصف کشور عزیزم افغا نستان
وطن ای جان شیرنم فدایت               وطن قربان کوه ودره هایت
هما نا پروریدی همچو مادر              هزاران نره شــــیران دلاور
***********************************
وطن آزاد گشتی شاد مان باش            زجور روز گاران در امان باش
میان کشوران صلح پرور                 برای صلح خواهی قهرمان باش
وطن دیگر پریشانت نبینم                 گلی حسرت بدامانت نبینم
وطن عشق فروزانی تو دارم              بدل مهرشکوفای تودارم
امید کار جانب زیر بسیار                 به وادیهای سوزان تو دارم
وطن قربان دشت کوه سارت              زمستان وخزان و نوبهارت  
بهارانت هزاران لا له دارد                فدای لا له های کوهسارت
وطن را خانه خور شید سازم              نکوه میهن راجاوید سازم